هم يگرمى آلتنجى سوز اولان "رسالهِٔ قدر"ده "ايمان بِالقدر" ركننى إثبات ايدن بتون دليللر· طولاييسيله حشره و نشرِ صحفه و ميزانِ أكبرده‌كى موازنهِٔ أعماله دلالت ايدرلر. چونكه هر شيئڭ مقدّراتنى گوزيمز اوڭنده نظام و ميزان لوحه‌لرنده قيد ايتمك و هر ذىحياتڭ سرگذشتِ حياتيه‌لرينى قوّهِٔ حافظه‌لرنده و چكردكلرنده و سائر ألواحِ مثاليه‌ده يازمق و هر ذىروحڭ، خصوصًا إنسانلرڭ دفترِ أعماللرينى ألواحِ محفوظه‌ده تثبيت ايتمك، گچيرمك· ألبته اويله محيط بر قدر و حكيمانه بر تقدير و مدقّقانه بر قيد و حفيظانه بر كتابت· آنجق محكمهِٔ كبراده عمومى بر محاكمه نتيجه‌سنده دائمى بر مكافات و مجازات ايچون اولابيلير. يوقسه او إحاطه‌لى و اينجه‌دن اينجه اولان قيد و محافظه· بتون بتون معناسز، فائده‌سز قالير· حكمته و حقيقته منافى اولور. هم حشر گلمزسه· قدر قلميله يازيلان بو كتابِ كائناتڭ بتون محقّق معنالرى بوزولور كه، هيچ بر جهتِ إمكانى اولاماز و او إحتمال، بو كائناتڭ وجودينى إنكار گبى بر محال، بلكه بر هذيان اولور.

الحاصل:

ايمانڭ بش ركنى بتون دليللريله، حشر و نشرڭ وقوعنه و وجودينه و دارِ آخرتڭ وجودينه و آچيلمه‌سنه دلالت ايدوب ايسترلر و شهادت ايدوب طلب ايدرلر. ايشته حقيقتِ حشريه‌نڭ عظمتنه تام موافق بويله عظمتلى و صارصيلماز ديركلرى و برهانلرى بولونديغى ايچوندر كه· قرآنِ معجز البيانڭ همان همان اوچدن بريسى حشر و آخرتى تشكيل ايدييور و اونى بتون حقائقنه تمل طاشى و اُسّ الأساس ياپييور و هر شيئى اونڭ اوستنه بنا ايدييور.

(مقدّمه نهايت بولدى.)

٭ ٭ ٭