أوت شو حفيظيتڭ بو صورتده تجلّيسندن آڭلاشيلييور كه: شو موجوداتڭ مالكى، ملكنده جريان ايدن هر شيئڭ إنضباطنه بيوك بر إهتمامى وار. هم حاكميت وظيفه‌سنده نهايت درجه‌ده دقّت ايدر. هم ربوبيتِ سلطنتنده غايت إهتمامى گوزه‌تير. او درجه كه، أڭ كوچك بر حادثه‌يى، أڭ اوفاق بر خدمتى يازار، يازديرر. ملكنده جريان ايدن هر شيئڭ صورتنى متعدّد شيلرده حفظ ايدر. شو حفيظيت إشارت ايدر كه: أهمّيتلى بر محاسبهِٔ أعمال دفترى آچيلاجق و بِالخاصّه ماهيتجه أڭ بيوك، أڭ مكرّم، أڭ مشرّف بر مخلوق اولان إنسانڭ بيوك اولان عمللرى، مهمّ اولان فعللرى· مهمّ بر حساب و ميزانه گيره‌جك، صحيفهِٔ عمللرى نشر ايديله‌جك.

عجبا هيچ قابل ميدر كه: إنسان، خلافت و أمانتله مكرّم اولسون، ربوبيتڭ كلّياتِ شئوننه شاهد اولارق كثرت دائره‌لرنده، وحدانيتِ إلٰهيه‌نڭ دلاّللغنى إعلان ايتمكله، أكثر موجوداتڭ تسبيحات و عبادتلرينه مداخله ايدوب ضابطلك و مشاهدلك درجه‌سنه چيقسين ده صوڭره قبره گيدوب، راحتله ياتسين و اويانديريلماسين؟ كوچك بيوك هر عمللرندن سؤال ايديلمسين؟ محشره گيدوب محكمهِٔ كبرايى گورمه‌سين؟ خاير و أصلا!..

هم بتون گله‌جك زمانده اولان

&﴿(حاشيه): أوت زمانِ حاضردن، تا إبتداءِ خلقتِ عالمه قدر اولان زمانِ ماضى· عمومًا وقوعاتدر. وجوده گلمش هر بر گونى، هر بر سنه‌سى، هر بر عصرى· برر سطردر، برر صحيفه‌در، برر كتابدر كه قلمِ قدر ايله ترسيم ايديلمشدر. دستِ قدرت، معجزاتِ آياتنى اونلرده كمالِ حكمت و إنتظام ايله يازمشدر. شو زماندن تا قيامته، تا جنّته، تا أبده قدر اولان زمانِ إستقبال· عمومًا إمكاناتدر. يعنى ماضى وقوعاتدر، إستقبال إمكاناتدر. ايشته او ايكى زمانڭ ايكى سلسله‌سى بربرينه قارشى مقابله ايديلسه· ناصلكه دونكى گونى خلق ايدن و او گونه مخصوص موجوداتى ايجاد ايدن ذات· يارينكى گونى موجوداتيله خلق ايتمگه مقتدر اولديغى هيچ بر وجهله شبهه گتيرمز. اويله ده شبهه يوقدر كه: شو ميدانِ غرائب اولان زمانِ ماضينڭ موجوداتى و خارقه‌لرى· بر قديرِ ذو الجلالڭ معجزاتيدر. قطعى شهادت ايدرلر كه: او قدير، بتون إستقبالڭ، بتون ممكناتڭ ايجادينه، بتون عجائبنڭ إظهارينه مقتدردر. أوت ناصلكه بر ألمايى خلق ايده‌جك· ألبته دنياده بتون ألمالرى خلق ايتمگه و قوجه بهارى ايجاد ايتمگه مقتدر اولمق گركدر. بهارى ايجاد ايتمه‌ين، بر ألمايى ايجاد ايده‌مز. زيرا او ألما او تزگاهده طوقونويور. بر ألمايى ايجاد ايدن، بر بهارى ايجاد ايده‌بيلير. بر ألما· بر آغاجڭ، بلكه بر باغچه‌نڭ، بلكه بر كائناتڭ مثالِ مصغّريدر. هم صنعت إعتباريله قوجه آغاجڭ بتون تاريخِ حياتنى طاشييان ألمانڭ چكردگى إعتباريله اويله بر خارقهِٔ صنعتدر كه: اونى اويله‌جه ايجاد ايدن، هيچ بر شيدن عاجز قالماز. اويله ده بوگونى خلق ايدن، قيامت گوننى خلق ايده‌بيلير و بهارى ايجاد ايده‌جك، حشرڭ ايجادينه مقتدر بر ذات اولابيلير. زمانِ ماضينڭ بتون عالملرينى زمانڭ شريدينه كمالِ حكمت و إنتظام ايله طاقوب گوسترن· ألبته إستقبال شريدينه دخى باشقه كائناتى طاقوب گوستره‌بيلير و گوستره‌جكدر. قاچ سوزلرده، بِالخاصّه يگرمى ايكنجى سوزده غايت قطعى إثبات ايتمشز كه: هر شيئى ياپاميان هيچ بر شيئى ياپاماز و بر تك شيئى خلق ايدن، هر شيئى ياپابيلير. هم أشيانڭ ايجادى بر تك ذاته ويريلسه، بتون أشيا بر تك شى گبى قولاى اولور و سهولت پيدا ايدر. أگر متعدّد أسبابه ويريلسه و كثرته إسناد ايديلسه، بر تك شيئڭ ايجادى· بتون أشيانڭ ايجادى قدر مشكلاتلى اولور و إمتناع درجه‌سنده صعوبت پيدا ايدر.﴾|@

ممكناته قدير اولديغنه، بتون گچمش زمانده‌كى معجزاتِ قدرتى اولان وقوعاتى شهادت ايدن و قيامت و حشره پك بڭزه‌ين قيش ايله بهارى هر وقت بِالمشاهده ايجاد ايدن بر قديرِ ذو الجلالدن، إنسان ناصل عدمه گيدوب قاچه‌بيلير، طوپراغه گيروب صاقلانه‌بيلير؟ مادام بو دنياده اوڭا لايق محاسبه گورولوب، حكم ويريلمييور. ألبته بر محكمهِٔ كبرا، بر سعادتِ عظمايه گيده‌جكدر.