اولديغى مقدّرات مطلق اولماديغنى، بلكه بعض شرائطله مقيّد بولونديغنى و او شرائطڭ وقوع بولماماسيله او حادثه ده وقوعه گلمييور. فقط او حادثه، أجلِ معلّق گبى لوحِ أزلينڭ بر نوع دفترى حكمنده اولان لوحِ محو إثباتده مقدّر اولارق يازيلمشدر. غايت نادر اولارق لوحِ أزلىيه قدر كشف چيقار. أكثرى اورايه چيقامييور. ايشته بو سرّه بناءً، گچن رمضانِ شريفده و قربان بايرامنده و داها باشقه وقتلرده إستخراجه بناءً ويا كشفيات نوعندن ويريلن خبرلر، معلّق اولدقلرى شرائطى بولامدقلرى ايچون وقوعه گلمه‌مشلر و خبر ويرنلرى تكذيب ايتمييورلر. چونكه مقدّر ايمش، فقط شرطى گلمه‌دن او ده وقوعه گلمه‌مش. أوت رمضانِ شريفده بدعه‌لرڭ رفعنه أهلِ سنّت و جماعتڭ أكثريتله خالص دعاسى بر شرط و بر سببِ مهمّ ايدى. مع الأسف جامعلره رمضانِ شريفده بدعه‌لر گيرديگندن، دعالرڭ قبولنه سد چكوب فرَج گلمدى. ناصلكه سابق حديثڭ سرّيله: صدقه، بلايى رفع ايدر. أكثريتڭ خالص دعاسى دخى، فرَجِ عمومىيى جذب ايدر. قوّهِٔ جاذبه وجوده گلمديگندن، فتوحات ده ويريلمدى.

ايكنجى مراقلى سؤال:

بو ايكى آى ظرفنده هيجانلى بر وضعيتِ سياسيه قارشيسنده بڭا، هم علاقه‌دار اولديغم چوق قارداشلريمه قوى بر إحتمال ايله فرح ويره‌جك بر تشبّث ايتمك لازمكن، او وضعيته هيچ أهمّيت ويرميه‌رك بِالعكس بنى تضييق ايدن أهلِ دنيانڭ لهنده اولارق بر فكرده بولوندم. بعض ذاتلر حيرت ايچنده حيرتده قالديلر. ديديلر كه: "سڭا إشكنجه ايدن بو مبتدع و قسمًا منافق باشده‌كى إنسانلرڭ تعقيب ايتدكلرى سياستى ناصل گورييورسڭ كه ايليشمييورسڭ؟"

ويرديگم جوابڭ مختصرى شودر كه: بو زمانده أهلِ إسلامڭ أڭ مهمّ تهلكه‌سى، فن و فلسفه‌دن گلن بر ضلالتله قلبلرڭ بوزولماسى و ايمانڭ زده‌لنمه‌سيدر. بونڭ چارهِٔ يگانه‌سى: نوردر، نور گوسترمكدر كه، قلبلر إصلاح اولسون، ايمانلر قورتولسون. أگر سياست طوپوزيله حركت ايديلسه، غلبه چالينسه، او كافرلر منافق درجه‌سنه اينر. منافق، كافردن داها فنادر. ديمك، طوپوز بويله بر زمانده قلبى إصلاح ايتمز. او وقت كفر قلبه گيرر، صاقلانير· نفاقه إنقلاب ايدر. هم نور، هم طوپوز.. ايكيسنى، بو زمانده بنم گبى بر عاجز ياپاماز. اونڭ ايچون بتون قوّتمله نوره صاريلمغه مجبور اولديغمدن، سياست طوپوزى نه شكلده اولورسه اولسون باقمه‌مق لازم گلييور. امّا مادّى جهادڭ مقتضاسى ايسه· او وظيفه شيمديلك بزده دگلدر. أوت أهلنه گوره كافرڭ ويا مرتدڭ تجاوزاتنه سد چكمك ايچون طوپوز لازمدر. فقط ايكى ألمز وار. أگر يوز ألمز ده اولسه، آنجق نوره كافى گلير. طوپوزى طوته‌جق ألمز يوق!..