الجواب:

بو ايكى شق مدهش سؤالڭ حلّى ايچون، درينجه بر أساس بيان ايتمك لازم گلير. شويله كه:

شو كائنات خالقِ ذو الجلالنڭ هم جمالى، هم جلالى ايكى قسم أسماسى بولونديغندن و او جمالى و جلالى إسملر، حكملرينى آيرى آيرى جلوه‌لرله گوسترمك إقتضا ايتدكلرندن، خالقِ ذو الجلال كائناتده أضدادى بربرينه مزج ايدوب بربرينه مقابل گتيروب و بربرينه متجاوز و مدافع بر وضعيت ويروب، حكمتلى و منفعتدار بر نوع مبارزه صورتنه گتيروب، اوندن ضدلرى بربرينڭ حدودينه گچيروب إختلافات و تغيّرات ميدانه گتيرمكله كائناتى قانونِ تغيّر و تحوّل و دستورِ ترقّى و تكامله تابع قيلديغى ايچون· او شجرهِٔ خلقتڭ جامع بر ثمره‌سى اولان إنسان نوعنده او قانونِ مبارزه‌يى داها عجيب بر شكله گتيروب بتون ترقّياتِ إنسانيه‌يه مدار بر مجاهده قپوسنى آچوب، حزب اللّٰهه قارشى ميدانه چيقه‌بيلمك ايچون حزب الشيطانه بعض جهازات ويرمش.

ايشته بو سرِّ دقيق ايچوندر كه، أنبيالر چوق دفعه أهلِ ضلالته قارشى مغلوب اولويور. و غايت ضعف و عجزده اولان ضلالت أهلى، معنًا غايت قوّتلى اولان أهلِ حقّه موقّةً غالب اولويورلر و مقاومت ايدييورلر. بو عجيب مقاومتڭ سرِّ حكمتى شودر كه: ضلالتده و كفرده هم عدم و ترك وار كه، پك قولايدر، حركت ايسته‌مز. هم تخريب وار كه، چوق سهلدر و آساندر· آز بر حركت يتر. هم تجاوز وار كه، آز بر عمل ايله چوقلرينه ضرر ويروب، إخافه نقطه‌سنده و فرعونيت جهتندن اونلره بر مقام قزانديرر. هم عاقبتى گورمه‌ين و حاضر ذوقه مبتلا اولان إنسانده‌كى نباتى و حيوانى قوّه‌لرڭ تطمينى، تلذّذى، حرّيتى واردر كه، عقل و قلب گبى لطائفِ إنسانيه‌يى إنسانيتكارانه و عاقبتأنديشانه اولان وظيفه‌لرندن واز گچيرييورلر. أهلِ هدايت و باشده أهلِ نبوّت و باشده حبيبِ ربّ العالمين اولان رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ مسلكِ قدسيسى، هم وجودى، هم ثبوتى، هم تعمير، هم حركت، هم حدودده إستقامت، هم عاقبتى دوشونمك، هم عبوديت، هم نفسِ أمّاره‌نڭ فرعونيتنى، سربستلگنى قيرمق گبى أساساتِ مهمّه بولونديغندندر كه، مدينهِٔ منوّره‌ده بولونان او زمانڭ منافقلرى، او پارلاق گونشه قارشى يراسه قوشى گبى گوزلرينى يوموب، او جاذبهِٔ عظيمه‌يه قارشى شيطانى بر قوّهِٔ دافعه‌يه قاپيلوب، ضلالتده قالمشلر.