إفاده ايدر. حتّى بر جمله‌ده· بر ذرّه‌يى بر گوز ببگنده گورديگى و يرلشديرديگى گبى، گونشى دخى عين آيتله، عين چكيجله گوگڭ گوز ببگنده يرلشديرر و گوگه بر گوز ياپار. مثلا:

﴿خَلَقَ السَّمٰوَاتِ وَ الْاَرْضَ﴾

آيتندن صوڭره

﴿يُولِجُ الَّيْلَ فِى النَّهَارِ وَ يُولِجُ النَّهَارَ فِى الَّيْلِ﴾

آيتنڭ عقبنده

﴿وَ هُوَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ﴾

دير. "زمين و گوكلرڭ حشمتِ خلقتنده، قلبڭ دخى خطراتنى بيلير، إداره ايدر." دير، طرزنده بر بيانات جهتيله او ساده و اُمّيت مرتبه‌سنى و عوامڭ فهمنى نظره آلان او بسيط و جزئى محاوره، او طرز ايله علوى و جاذبه‌دار و عمومى و إرشادكار بر مكالمه‌يه دونر.

أهمّيتلى بر سؤال:

"بعضًا بر حقيقت، سطحى نظرلره گورونمديگندن و بعض مقاملرده جزئى و عادى بر حادثه‌دن يوكسك بر فذلكهِٔ توحيدى ويا كلّى بر دستورى بيان ايتمكده مناسبت بيلينمديگندن، بر قصور توهّم ايديلير. مثلا: "حضرتِ يوسف عليه السلام، قارداشنى بر حيله ايله آلماسى" ايچنده

﴿وَ فَوْقَ كُلِّ ذِى عِلْمٍ عَلِيمٌ﴾

دييه غايت يوكسك بر دستورڭ ذكرى، بلاغتجه مناسبتى گورونمييور. بونڭ سرّى و حكمتى نه‌در؟"

الجواب:

هر برى برر كوچك قرآن اولان أكثر اوزون سوره و متوسّطلرده و چوق صحيفه و مقاملرده يالڭز ايكى اوچ مقصد دگل، بلكه قرآن ماهيتى هم بر كتابِ ذكر و ايمان و فكر، هم بر كتابِ شريعت و حكمت و إرشاد گبى چوق كتابلرى و آيرى آيرى درسلرى تضمّن ايده‌رك ربوبيتِ إلٰهيه‌نڭ هر شيئه إحاطه‌سنى و حشمتلى تجلّياتنى إفاده ايتمك جهتيله، كائنات كتابِ كبيرينڭ بر نوع قرائتى اولان قرآن، ألبته هر مقامده، حتّى بعضًا بر صحيفه‌ده چوق مقصدلرى تعقيبًا معرفت اللّٰهدن و توحيدڭ مرتبه‌لرندن و ايمان حقيقتلرندن درس ويرديگى حيثيتيله· اوبر مقامده، مثلا ظاهرجه ضعيف بر مناسبتله، باشقه بر درس آچار و او ضعيف مناسبته چوق قوّتلى مناسبتلر إلتحاق ايدرلر. او مقامه غايت مطابق اولور، مرتبهِٔ بلاغتى يوكسكله‌نير.