گلدكجه بتون او معنوى يازيلرى مادّى بر طرزده ده گوزيمزه گوستروب ميليونلرله مثاللر و دليللر و نمونه‌لر قوّتيله

﴿وَ اِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ﴾

آيتنده‌كى أڭ عجيب بر حقيقتِ حشريه‌يى، قدرتڭ بر چيچگى اولان هر بهار، كندى چيچكِ أكبرنده ميليارلر ديل ايله كائناته إعلان ايدر. و باشده إنسان اولارق أشيا، فنايه دوشمك و عدمه سقوط ايتمك و هيچلكده محو اولمق و باشده نوعِ بشر اولارق ذىحياتلر إعدام ايديلمك ايچون ياراديلمه‌مشلر. بلكه بقايه ترقّى ايله و دوامه تصفّى ايله و سرمدى وظيفه‌يه إستعداديله گيرمك ايچون خلق اولوندقلرينى غايت قوّتلى إثبات ايدر.

أوت هر بهارده مشاهده ايدييورز كه: گوز موسمى قيامتنده وفات ايدن حدسز نباتات، بهار حشرنده هر بر آغاج، هر بر كوك، هر بر چكردك، هر بر تخم

﴿وَ اِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ﴾

آيتنى اوقويوب بر معناسنى، بر فردينى كندى ديليله، گچمش سنه‌لرده گورديگى وطيفه‌نڭ مثاللريله تفسير ايده‌رك او عظمتلى حفيظيته شهادت ايدر.

﴿هُوَ الْاَوَّلُ وَ اْلاٰخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْبَاطِنُ﴾

آيتنده‌كى درت معظّم حقيقتلرى هر شيده گوستروب حفيظيتى أعظمى درجه‌ده و حشرى بهار قولايلغنده و قطعيتنده بزلره درس ويرر.

أوت بو درت إسمڭ جلوه‌لرى، أڭ جزئيدن أڭ كلّىيه قدر جريان ايدرلر. مثلا: ناصلكه بو آغاجڭ منشئى اولان بر چكردك

﴿الْاَوَّلُ﴾

إسمنه مظهريتله او آغاجڭ غايت مكمّل پروغرامنى و ايجادينڭ نقصانسز جهازاتنى و تشكّلنڭ بتون شرائطنى جامع بر قوطوجقدر كه· حفيظيتڭ عظمتنى إثبات ايدر.

﴿وَ اْلاٰخِرُ﴾

إسمنه مظهر اولان ميوه‌سى ايسه، چكردكلريله او آغاجڭ ايشلديگى بتون فطرى وظيفه‌لرينڭ فهرسته‌سنى و عمللرينڭ ليسته‌سنى و حياتِ ثانيه‌سنڭ دستورلرينى إحتوا ايدن بر صندوقچه‌در كه، أعظمى درجه‌ده حفيظيته شهادت ايدر.