صوڭره، سياحتِ فكريه‌ده بولونان او مراقلى و ترقّى ايله ذوقى و شوقى آرتان دنيا يولجيسى، بهار باغچه‌سندن بر بهار قدر بر گلدستهِٔ معرفت و ايمان آلوب گليركن· حيوانات و طيور عالمنڭ قپوسى حقيقتبين اولان عقلنه و معرفتآشنا اولان فكرينه آچيلدى. يوز بيڭ آيرى آيرى سسلرله و چشيد چشيد ديللرله اونى ايچرىيه چاغيرديلر، "بيورڭ" ديديلر. او ده گيردى و گوردى كه: بتون حيوانات و قوشلرڭ بتون نوعلرى و طائفه‌لرى و ملّتلرى، بِالإتّفاق لسانِ قال و لسانِ حاللريله

﴿لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ﴾

دييوب، زمين يوزينى بر ذكرخانه و معظّم بر مجلسِ تهليل صورتنه چويرمشلر· هر برى بِالذّات برر قصيدهِٔ ربّانى، برر كلمهِٔ سبحانى و معنيدار برر حرفِ رحمانى حكمنده صانعلرينى توصيف ايدوب حمد و ثنا ايدييورلر وضعيتنده گوردى. گويا او حيوانلرڭ و قوشلرڭ طويغولرى و قوالرى و جهازلرى و أعضالرى و آلَتلرى، منظوم و موزون كلمه‌لردرلر و منتظم و مكمّل سوزلردرلر. اونلر، بونلرله خلاّق و رزّاقلرينه شكر و وحدانيتنه شهادت گتيردكلرينه قطعى دلالت ايدن اوچ معظّم و محيط حقيقتلرى مشاهده ايتدى.

برنجيسى: هيچ بر جهتله سرسرى تصادفه و كور قوّته و شعورسز طبيعته حواله‌سى ممكن اولميان هيچدن حكيمانه ايجاد و صنعتپرورانه إبداع و إختياركارانه و عليمانه خلق و إنشا و يگرمى جهتله علم و حكمت و إراده‌نڭ جلوه‌سنى گوسترن روحلانديرمق و إحيا ايتمك حقيقتيدر كه· ذىروحلر عددنجه شاهدلرى بولونان بر برهانِ باهر اولارق، ذاتِ حىّ قيّومڭ وجوبِ وجودينه و صفاتِ سبعه‌سنه و وحدتنه شهادت ايدر.