ايشته ايمان و كفرڭ موازنه‌سى آخرتده جنّت و جهنّم گبى ميوه‌لرى و نتيجه‌لرى ويرديگى گبى· دنياده ده ايمان بر معنوى جنّتى تأمين و ئولومى بر ترخيص تذكره‌سنه چويرمه‌سنى و كفر دنياده دخى بر معنوى جهنّم و حقيقى سعادتِ بشريه‌يى محو ايتمه‌سى و ئولومى بر إعدامِ أبدى ماهيتنه گتيرمسنى، قطعى و حسّ و شهوده إستناد ايدن رسالهٔ نورڭ يوزر حجّتلرينه حواله ايدوب قيصه كسييورز.

بو تمثيلڭ حقيقتنى گورمك ايسترسه‌ڭز باشڭزى قالديريڭز، بو كائناته باقڭز. نه قدر شمندوفر مِثللو بالون، اوتوموبيل، طيّاره، برّيه و بحريه گميلر.. قره‌ده، دڭزده، هواده قدرتِ أزليه‌نڭ نظام و حكمتله خلق ايتديگى ييلديزلرڭ كره‌لرينه و كائنات أجرامنه و حادثاتڭ سلسله‌لرينه و متسلسل واقعاتلرينه باقڭز.

هم عالمِ شهادتده و جسمانى كائناتده بونلرڭ وجودى گبى، عالمِ روحانى و معنوياتده قدرتِ أزليه‌نڭ داها عجيب متسلسل نظيره‌لرى وار اولديغنى عقلى بولونان تصديق ايدر، گوزى بولونان چوغنى گوره‌بيلير.

ايشته كائنات ايچنده‌كى مادّى و معنوى بتون بو سلسله‌لر، ايمانسز أهلِ ضلالته هجوم ايدييور، تهديد ايدييور، قورقوتويور، قوّهِٔ معنويه‌سنى زير و زبر ايدييور. أهلِ ايمانه دگل تهديد و قورقوتمق بلكه سَوينج، سعادت، اُنسيت، اُميد و قوّت ويرييور. چونكه أهلِ ايمان، ايمانله گورويور كه· او حدسز سلسله‌لرى، مادّى و معنوى شمندوفرلرى، سيّار كائناتلرى مكمّل إنتظام و حكمت دائره‌سنده برر وظيفه‌يه سَوق ايدن بر صانعِ حكيم اونلرى چاليشديرييور. ذرّه مقدار وظيفه‌لرنده شاشيرمييورلر، بربرينه تجاوز ايده‌مييورلر. و كائناتده‌كى كمالاتِ صنعته و تجلّياتِ جماليه‌يه مظهر اولدقلرينى گوروب قوّهٔ معنويه‌يى تماميله ألنه ويروب، سعادتِ أبديه‌نڭ بر نمونه‌سنى ايمان گوسترييور.