بشنجى نقطه:

بو حسابِ أبجدى، مقبول و عمومى بر دستورِ علمى و بر قانونِ أدبى اولديغنه دليللر پك چوقدر. بوراده يالڭز درت بش دانه‌سنى نمونه ايچون بيان ايده‌جگز:

برنجيسى: بر زمان بنى إسرائيل عالملرندن بر قسمى حضورِ پيغمبريده سوره‌لرڭ باشلرنده‌كى

﴿الم ٭ كهٰيٰعص﴾

گبى مقطّعاتِ حروفيه‌يى ايشيتدكلرى وقت، حسابِ جفرى ايله ديديلر: "يا محمّد! سنڭ امّتڭڭ مدّتى آزدر." اونلره مقابل ديدى: "آز دگل." سائر سوره‌لرڭ باشلرنده‌كى مقطّعاتى اوقودى و فرمان ايتدى: "داها وار." اونلر صوصديلر.

ايكنجيسى: حضرتِ على رضى اللّٰه عنهڭ أڭ مشهور قصيدهِٔ جلجلوتيه‌سى، باشدن نهايته قدر بر نوع حسابِ أبجدى و جفر ايله تأليف ايديلمش و اويله ده مطبعه‌لرده باصيلمش.

اوچنجيسى: جعفرِ صادق رضى اللّٰه عنه و محيى الدينِ عربى (رض) گبى أسرارِ غيبيه ايله اوغراشان ذاتلر و أسرارِ حروف علمنه چاليشانلر، بو حسابِ أبجدىيى غيبى بر دستور و بر آناختار قبول ايتمشلر.

دردنجيسى: يوكسك أديبلر بو حسابى، أدبى بر قانونِ لطافت قبول ايدوب، أسكى زماندن بَرى اونى إستعمال ايتمشلر. حتّى لطافتڭ خاطرى ايچون، إرادى و صنعى و تقليدى اولمامق لازم گليركن، صنعى و قصدى بر صورتده او غيبى آناختارلرڭ تقليدينى ياپييورلر.

بشنجيسى: علومِ رياضيه علماسنڭ مناسبتِ عدديه ايچنده أڭ لطيف دستورلرى و عوامجه خارقه گورونن قانونلرى، بو حسابِ توافقينڭ جنسندندرلر. حتّى فطرتِ أشياده فاطرِ حكيم بو توافقِ حسابىيى بر دستورِ نظام و بر قانونِ وحدت و إنسجام و بر مدارِ تناسب و إتّفاق و بر ناموسِ حُسن و إتّساق ياپمش. مثلا· ناصلكه ايكى ألڭ و ايكى آياغڭ پارمقلرى، أعصابلرى، كميكلرى، حتّى حجيراتلرى، مساماتلرى حسابجه بربرينه توافق ايدرلر. اويله ده· بو آغاج، بو بهارده و گچن بهارده‌كى چيچك، ياپراق، ميوه‌جه توافق ايتديگى گبى، بو بهارده دخى آز بر فرقله گچن بهاره توافق و إستقبال بهارلرى دخى ماضى بهارلرينه إختيار و إرادهِٔ إلٰهيه‌يى گوسترن سرلى و آز فرقله موافقتلرى، صانعِ حكيمِ ذو الجمالڭ وحدتنى گوسترن قوّتلى بر شاهدِ وحدانيتدر.