برنجى موقفده ناصل بر ذرّه‌دن باشلادق، تا ييلديزلره و سماواته قدر سكّهِٔ توحيدى گوستردك. قرآنِ حكيم شو نوع آياتله، ييلديزلردن و سماواتدن طوتوب، تا ذرّه‌لره قدر، شركى طرد ايدر. شويله إشارت ايدر و معنًا دير:

سماوات و أرضى بويله منتظم خلق ايدن بر قديرِ مطلقڭ، ألبته دوائرِ مصنوعاتندن اولان منظومهِٔ شمسيه بِالبداهه اونڭ قبضهِٔ تصرّفنده‌در. مادام او قديرِ مطلق، شمسى سيّاراتيله قبضهِٔ تصرّفنده طوتويور و تنظيم و تسخير و تدوير ايدييور. ألبته او منظومهِٔ شمسيه‌نڭ بر جزئى و شمس ايله باغلانان كُرهِٔ أرض دخى قبضهِٔ تصرّفنده و تدبير و تدويرنده‌در. مادام كُرهِٔ أرض، قبضهِٔ تصرّفنده و تدبير و تدويرنده‌در· بِالبداهه أرضڭ يوزنده يازيلان و ايجاد ايديلن و يرڭ ميوه‌لرى و غاياتى حكمنده اولان مصنوعات دخى، اونڭ قبضهِٔ ربوبيتنده و تربيه‌سنده‌در. مادام بتون زمينڭ يوزينه سريلن و سرپيلن و يوزينى يالديزلايان و زينتلنديرن و هر زمان تازه‌له‌نن، گلوب گيدن و زمين اونلرله طولوب بوشالان عموم مصنوعات، قبضهِٔ قدرت و علمنده‌در و عدل و حكمتنڭ ميزانيله ئولچولوب و تنظيم ايديلير. مادام بتون أنواع، اونڭ قبضهِٔ قدرتنده‌در. ألبته او أنواعڭ منتظم و مكمّل فردلرى و عالمڭ كوچك مثالِ مصغّرلرى و أنواعِ كائناتڭ بلانچولرى و كتابِ عالمڭ كوچوجك فهرسته‌لرى حكمنده اولان جزئى فردلرى، بِالبداهه اونڭ قبضهِٔ ربوبيتنده و ايجادنده‌در و تدوير و تربيه‌سنده‌در. مادام هر بر ذىحيات، قبضهِٔ تدبير و تربيه‌سنده‌در. ألبته او ذىحياتڭ وجودينى تشكيل ايدن حجيرات و كريوات و أعضا و أعصاب· بِالبداهه اونڭ قبضهِٔ علم و قدرتنده‌در. مادام هر بر حجيره و قانده‌كى هر بر كريوات، اونڭ تحت أمرنده‌در و دائرهِٔ تصرّفنده‌در و اونڭ قانونيله حركت ايدرلر. ألبته بتون بونلرڭ مادّهِٔ أساسيه‌سى و بتون اونلرده‌كى نقشِ صنعته و نسجِ نقشه مكيكلر و يايلر حكمنده اولان ذرّات دخى بِالضروره اونڭ قبضهِٔ قدرتنده و دائرهِٔ علمنده‌در و اونڭ أمريله، إذنيله، قوّتيله منتظم حركات ياپار، مكمّل وظائف گورورلر. مادام هر بر ذرّه‌نڭ حركتى و وظيفه گورمسى، اونڭ قانونيله، إذنيله، أمريله‌در. ألبته تشخّصاتِ وجهيه و هركسڭ يوزنده هركسدن اونى تمييز ايده‌جك برر علامتِ فارقه بولونماسى و سيمالر گبى سسلرده، ديللرده آيرى آيرى فرقلر بولونماسى، بِالبداهه اونڭ علم و حكمتيله‌در.