هم حدسز متفرّق أماره‌لردن نشئت ايدن بر حدس و قناعتله، قرآن هم إنس، هم جنّ، هم مَلگڭ مقبولى و مرغوبيدر كه· اوقونديغى وقت اونلر إشتياقله پروانه گبى أطرافنه طوپلانيورلر.

هم قرآن وحى اولمقله برابر، دلائلِ عقليه ايله تأييد و تحكيم ايديلمش. أوت كامل عقلانڭ إتّفاقى بوڭا شاهددر. باشده علماءِ علمِ كلامڭ علاّمه‌لرى و ابن سينا، ابن رشد گبى فلسفه‌نڭ داهيلرى متّفقًا أساساتِ قرآنيه‌يى اصوللريله، دليللريله إثبات ايتمشلر. هم قرآن، فطرتِ سليمه جهتيله مصدّقدر. أگر بر عارضه و بر مرض اولمازسه· هر بر فطرتِ سليمه اونى تصديق ايدر. چونكه إطمئنانِ وجدان و إستراحتِ قلب، اونڭ أنواريله اولور. ديمك فطرتِ سليمه، وجدانڭ إطمئنانى شهادتيله، اونى تصديق ايدييور. أوت فطرت، لسانِ حاليله قرآنه دير: "فطرتمزڭ كمالى سنسز اولاماز!" شو حقيقتى چوق يرلرده إثبات ايتمشز.

هم قرآن بِالمشاهده و بِالبداهه، أبدى و دائمى بر معجزه‌در. هر وقت إعجازينى گوسترر. سائر معجزات گبى سونمز، وقتى بيتمز، أبديدر.

هم قرآنڭ مرتبهِٔ إرشادنده اويله بر گنيشلك وار كه· بر تك درسنده، حضرتِ جبريل (عس)، بر طِفلِ نَوْرَسيده ايله اوموز اوموزه او درسى دينلر، حصّه‌لرينى آليرلر. و ابن سينا گبى أڭ داهى فيلسوف، أڭ عامى بر أهلِ قرائتله ديز ديزه عين درسى اوقورلر، درسلرينى آليرلر. حتّى بعضًا اولور كه· او عامى آدم، قوّت و صفوتِ ايمان جهتيله، ابن سينادن داها زياده إستفاده ايدر.

هم قرآنڭ ايچنده اويله بر گوز وار كه· بتون كائناتى گورور، إحاطه ايدر و بر كتابڭ صحيفه‌لرى گبى كائناتى گوز اوڭنده طوتار، طبقاتنى و عالملرينى بيان ايدر. بر ساعتڭ صنعتكارى ناصل ساعتنى چويرر، آچار، گوسترر، تعريف ايدر· قرآن دخى، ألنده كائناتى طوتمش اويله ياپييور. ايشته شويله بر قرآنِ عظيم الشاندر كه

﴿فَاعْلَمْ اَنَّهُ لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ﴾

دير، وحدانيتى إعلان ايدر.