ايكنجى سرّ:

قرآنِ معجز البيان، حدسز كثرتِ مخلوقاتده تظاهر ايدن واحديت ايچنده عقولى بوغمامق ايچون، دائما او واحديت ايچنده أحديت جلوه‌سنى گوسترييور. يعنى، مثلا: ناصلكه گونش، ضياسيله حدسز أشيايى إحاطه ايدييور. مجموعِ ضياسنده‌كى گونشڭ ذاتنى ملاحظه ايتمك ايچون غايت گنيش بر تصوّر و إحاطه‌لى بر نظر لازم اولديغندن· گونشڭ ذاتنى اونوتديرمامق ايچون، هر بر پارلاق شيده گونشڭ ذاتنى عكسى واسطه‌سيله گوسترييور و هر پارلاق شى، كندى قابليتنجه گونشڭ جلوهِٔ ذاتيسيله برابر ضياسى، حرارتى گبى خاصّه‌لرينى گوسترييور و هر پارلاق شى گونشى بتون صفاتيله قابليتنه گوره گوسترديگى گبى· گونشڭ ضيا و حرارت و ضياده‌كى ألوانِ سبعه گبى كيفياتلرينڭ هر بريسى دخى، عموم مقابلنده‌كى شيلرى إحاطه ايدييور. اويله ده:

﴿وَ ِللّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى﴾

(تمثيلده خطا اولماسين) أحديت و صمديتِ إلٰهيه، هر بر شيده، خصوصًا ذىحياتده، خصوصًا إنسانڭ ماهيت آيينه‌سنده بتون أسماسيله بر جلوه‌سى اولديغى گبى· وحدت و واحديت جهتيله دخى، موجودات ايله علاقه‌دار هر بر إسمى بتون موجوداتى إحاطه ايدييور. ايشته واحديت ايچنده عقولى بوغمامق و قلبلر ذاتِ أقدسى اونوتمامق ايچون، دائما واحديتده‌كى سكّهِٔ أحديتى نظره ويرييور كه، او سكّه‌نڭ اوچ مهمّ عقده‌سنى إرائه ايدن

﴿بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ﴾

در.

اوچنجى سرّ:

شو حدسز كائناتى شنلنديرن، بِالمشاهده رحمتدر. و بو قراڭلقلى موجوداتى ايشيقلانديران، بِالبداهه ينه رحمتدر. و بو حدسز إحتياجات ايچنده يووارلانان مخلوقاتى تربيه ايدن، بِالبداهه ينه رحمتدر. و بر آغاجڭ بتون هيئتيله ميوه‌سنه متوجّه اولديغى گبى، بتون كائناتى إنسانه متوجّه ايدن و هر طرفده اوڭا باقديران و معاونتنه قوشديران، بِالبداهه رحمتدر. و بو حدسز فضايى و بوش و خالى عالمى طولديران، نورلانديران و شنلنديرن، بِالمشاهده رحمتدر. و بو فانى إنسانى أبده نامزد ايدن و أزلى و أبدى بر ذاته مخاطب و دوست ياپان، بِالبداهه رحمتدر.