Saniyen:

Âyet-i kerimede

فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ

ve hadîs-i şerifteki

تَنَاكَحُوا تَكَاثَرُوا

gibi emirler emr-i daimî ve vücubî değildirler. Belki istihbabî ve sünnet emirleridir. Hem şartlara bağlıdır. Hem de herkes için her vakit değildir. Hem de

لَا رُهْبَانِيَّةَ فِى اْلاِسْلَامِ

"Ruhbaniyet İslâmiyette yoktur." manası, ruhbanîler gibi tecerrüd merduddur, hakikatsızdır, haramdır demek değildir. Belki

خَيْرُ النَّاسِ مَنْ يَنْفَعُ النَّاسَ

hadîsinin sırrı ile hayat-ı içtimaiyeye hizmet etmek için, içtimaî bir âdet-i İslâmiyeye terviçtir. Yoksa selef-i sâlihînden binlerle ehl-i hakikat inzivaya, mağaralara muvakkaten girmişler. Dünyanın fâni müzeyyenatından istiğna ve tecerrüd etmişler; tâ ki, hayat-ı ebediyelerine tam hizmet etsinler. Madem şahsî ve hususî