ايشته أگر او ذرّه، بر قديرِ مطلقڭ مأمورى اولمازسه و نسبتى او قديرِ مطلقدن كسيلسه· او وقت او ذرّه‌يه، هر شيئى گورور بر گوز، هر شيئه محيط بر شعور ويرمك لازمدر.

الحاصل:

ناصل شو قطره‌لرده و جامڭ ذرّه‌جكلرنده اولان گونشجكلر و چشيد چشيد رنكلر، گونشڭ جلوهِٔ عكسنه و إنعكاسنڭ تجلّيسنه ويريلمزسه· بر تك گونشه مقابل نهايتسز گونشلرى قبول ايتمك لازم گلير. محال أندر محال بر خرافه‌يى قبول ايتمك إقتضا ايدر. عينًا بونڭ گبى، أگر هر شى قديرِ مطلقه ويريلمزسه، بر تك اللّٰهه مقابل نهايتسز بلكه ذرّاتِ كائنات عددنجه إلٰهلرى قبول ايتمك گبى، يوز درجه محال ايچنده‌كى بر محالى موجود قبول ايتمك گبى بر ديوانه‌لك هذياننه دوشمك لازم گلير.

الحاصل:

هر بر ذرّه‌دن اوچ پنجره، شمسِ أزلينڭ نورِ وحدانيتنه و وجوبِ وجودينه آچيلير:

برنجى پنجره:

هر بر ذرّه· بر نفر گبى عسكرى دائره‌لرينڭ هر برنده، يعنى طاقمنده، بولوگنده، طابورنده، آلاينده، فرقه‌سنده، اوردوسنده هر بريسنده بر نسبتى، او نسبته گوره بر وظيفه‌سى و او وظيفه‌يه گوره نظامى دائره‌سنده بر حركتى اولديغى گبى...

هم مثلا: سنڭ گوز ببگڭده‌كى او جامد ذرّه‌جك دخى، سنڭ گوزڭده، باشڭده، وجودڭده و قوّهِٔ مولّده، قوّهِٔ جاذبه، قوّهِٔ دافعه، قوّهِٔ مصوّره گبى دورانِ دمه و حسّ و حركه‌يه خدمت ايدن أورده و شرايين و سائر أعصابلرده، هم سنڭ نوعڭده، إلى آخر.. برر نسبتى، برر وظيفه‌سى بولونديغنى، بِالبداهه بر قديرِ أزلينڭ أثرِ صنعى و مأمورِ موظّفى و تحتِ تدبيرنده اولديغنى، كور اولميان گوزه گوسترر.