ايكنجيسى:

او موتڭ وقوعيدر.

اوچنجيسى:

او خراب اولمش، ئولمش دنيانڭ، آخرت صورتنده تعمير و ديريلمه‌سنڭ إمكانيدر.

دردنجيسى:

او ممكن اولان تعمير و إحيانڭ وقوع بولماسيدر.

برنجى مسئله:

شو كائناتڭ موتى، ممكندر. چونكه بر شى قانونِ تكاملده داخل ايسه، او شيده على كلّ حال نشو و نما واردر. نشو و نما و بيومك وارسه، اوڭا على كلّ حال بر عمرِ فطرى واردر. عمرِ فطريسى وار ايسه، على كلّ حال بر أجلِ فطريسى واردر. غايت گنيش بر إستقراء و تتبّع ايله ثابتدر كه، اويله شيلر موتڭ پنچه‌سندن كندينى قورتاره‌مز. أوت ناصلكه إنسان كوچك بر عالمدر، ييقيلمقدن قورتولاماز. عالم دخى بيوك بر إنساندر، او دخى ئولومڭ پنچه‌سندن قورتولاماز. او ده ئوله‌جك، صوڭره ديريله‌جك ويا ياتوب صوڭره صبحِ حشرله گوزينى آچاجقدر. هم ناصلكه كائناتڭ بر نسخهِٔ مصغّره‌سى اولان بر شجرهِٔ ذىحيات، تخريب و إنحلالدن باشنى قورتاره‌مز. اويله ده: شجرهِٔ خلقتدن تشعّب ايتمش اولان سلسلهِٔ كائنات تعمير و تجديد ايچون، تخريبدن، طاغيلمقدن كندينى قورتاره‌مز. "أگر دنيانڭ أجلِ فطريسندن أوّل إرادهِٔ أزليه‌نڭ إذنى ايله، خارجى بر مرض ويا مخرب بر حادثه باشنه گلمزسه و اونڭ صانعِ حكيمى دخى أجلِ فطريدن أوّل اونى بوزمازسه، هر حالده حتّى فنّى بر حساب ايله بر گون گله‌جك كه:

﴿اِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ ٭ وَاِذَا النُّجُومُ انْكَدَرَتْ ٭ وَاِذَا الْجِبَالُ سُيِّرَتْ ٭ اِذَا السَّمَاءُ انْفَطَرَتْ ٭ وَاِذَا الْكَوَاكِبُ انْتَثَرَتْ ٭ وَاِذَا الْبِحَارُ فُجِّرَتْ﴾

معنالرى و سرلرى، قديرِ أزلينڭ إذنى ايله تظاهر ايدوب، او دنيا اولان بيوك إنسان سكراته باشلايوب عجيب بر خيريلتى ايله و مدهش بر صوت ايله فضايى چينلاتوب طولديره‌جق، باغيروب ئوله‌جك· صوڭره أمرِ إلٰهى ايله ديريله‌جكدر.