بتون أسمانڭ برر برر مقتضاسى واردر. ايشته هر بر ذىحيات حياتيله و وجوديله او أسمانڭ مقتضاسنى گوسترمكله برابر، جهازاتى عددنجه صانعِ حكيمه تسبيحات ياپييورلر. مثلا: ناصلكه بر إنسان گوزل ميوه‌لر ير، او ميوه‌لر معده‌سنده طاغيلير، أرير، ظاهرًا محو اولور· فقط آغزندن، معده‌سندن باشقه بتون حجيراتِ بدنيه‌ده فعاليتكارانه بر لذّت، بر ذوق ويرمكله برابر، أقطارِ بدنده‌كى وجودى و حياتى بسله‌مك و إدامهِٔ حيات ايتمك گبى پك چوق حكمتلرڭ وجودينه مدار اولويور. او طعام كنديسى ده وجودِ نباتيدن حياتِ إنسانيه طبقه‌سنه چيقييور، ترقّى ايدييور. عينًا اويله ده: شو موجودات زوال پرده‌سنده صاقلاندقلرى وقت· اونلرڭ يرنده هر بريسنڭ پك چوق تسبيحاتى باقى قالمقله برابر، پك چوق أسماءِ إلٰهيه‌نڭ ده نقوشلرينى و مقتضياتنى او أسمانڭ أللرينه بيراقير. يعنى بر وجودِ باقيه‌يه توديع ايدرلر، اويله گيدرلر. عجبا فانى و موقّت بر وجودڭ گيتمه‌سيله اونڭ يرينه بر نوع بقايه مظهر بيڭلر وجود قالسه· دينيلير مى كه، اوڭا يازيق اولدى وياخود عبث اولدى وياخود شو سَويملى مخلوق نه‌دن گيتدى.. شكوا ايديله‌بيلير مى؟ بلكه اونڭ حقّنده‌كى رحمت، حكمت، محبّت اويله إقتضا ايدييورلر و اويله اولمق گركدر. يوقسه بر تك ضرر گلمه‌مك ايچون، بيڭلر منفعتى ترك ايتمك لازم گلير كه· او حالده بيڭلر ضرر اولور. ديمك رحيم، حكيم و ودود إسملرى· زواله و فراقه معارض دگللر، بلكه إستلزام ايدوب إقتضا ايدييورلر.

بشنجى إشارت:

﴿وَخَامِسًا: لِظُهُورِ الشُّؤُنَاتِ السُّبْحَانِيَّةِ وَالْمَشَاهِدِ الْعِلْمِيَّةِ﴾

فقره‌سى إفاده ايدييور كه: "موجودات (خصوصًا ذىحيات اولانلر) وجودِ صوريدن گيتدكدن صوڭره باقى چوق شيلرى بيراقيرلر، اويله گيدرلر." ايكنجى رمزده بيان ايديلديگى گبى، ذاتِ واجب الوجودڭ قدسيت و إستغناءِ