ايكنجى نكته:

دنيانڭ و أشيانڭ اوچ دانه يوزى وار.

برنجى يوزى: أسماءِ إلٰهيه‌يه باقار، اونلرڭ آيينه‌لريدر. بو يوزه زوال و فراق و عدم گيره‌مز· بلكه تازه‌لنمك و تجدّد وار.

ايكنجى يوزى: آخرته باقار، عالمِ بقايه نظر ايدر، اونڭ تارلاسى حكمنده‌در. بو يوزده باقى ثمره‌لر و ميوه‌لر يتيشديرمك وار· بقايه خدمت ايدر، فانى شيلرى باقى حكمنه گتيرر. بو يوزده دخى موت و زوال دگل، بلكه حيات و بقا جلوه‌لرى وار.

اوچنجى يوزى: فانيلره، يعنى بزلره باقار كه· فانيلرڭ و أهلِ هوساتڭ معشوقه‌سى و أهلِ شعورڭ تجارتگاهى و وظيفه‌دارلرڭ ميدانِ إمتحانلريدر. ايشته بو اوچنجى يوزنده‌كى فنا و زوال، موت و عدمڭ آجيلرينه و ياره‌لرينه مرهم ايچون او اوچنجى يوزڭ ايچ يوزنده‌كى بقا و حيات جلوه‌لرى وار.

الحاصل: شو موجوداتِ سيّاله، شو مخلوقاتِ سيّاره، واجب الوجودڭ أنوارِ ايجاد و وجودينى تازه‌لنديرمك ايچون متحرّك آيينه‌لر و دگيشن مظهرلردر.

ايكنجى مقام:

بر مقدّمه، بش إشارتدر.

مقدّمه:

ايكى مبحثدر.

برنجى مبحث:

بو گله‌جك بش إشارتده، شئوناتِ ربوبيتى رصد ايتمك ايچون· برر سونوك، كوچك دوربين نوعندن برر تمثيل يازيله‌جق. بو تمثيللر· شئوناتِ ربوبيتڭ حقيقتنى طوتاماز، إحاطه ايده‌مز، مقياس اولاماز فقط باقديره‌بيلير. او گله‌جك تمثيلاتده و گچن رمزلرده، ذاتِ أقدسڭ شئوناتنه مناسب اولميان تعبيرات، تمثيلڭ قصورينه عائددر.