﴿يُرِيدُونَ لِيُطْفِؤُا نُورَ اللّٰهِ بِاَفْوَاهِهِمْ﴾

گبى آيتلرڭ بحثنده برنجى شعاعده يدى سكز آياتڭ أهمّيتله گوستردكلرى بيڭ اوچ يوز اون آلتى و يدى (٦١٣١–٧١٣١) تاريخى كه، قرآنه قارشى اولان سوءِ قصدڭ مبدئيدر.

﴿فَاَمَّا الَّذِينَ شَقُوا﴾

جفرجه عين تاريخى گوسترييور. أگر شدّه‌لى (م) ايكى (م) صاييلسه بيڭ اوچ يوز أللى يدى (٧٥٣١)، أگر شدّه‌لى (ل) ايكى (ل) صاييلسه بيڭ اوچيوز قرق يدى (٧٤٣١) كه بو عصرڭ طاغيانه فعاليت تاريخيدر. هر ايكى شدّه‌لى ايكيشر صاييلسه بيڭ اوچ يوز سكسان يدى (٧٨٣١) كه

﴿لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ﴾

دهشتلى بر جريانڭ منتهاسى تاريخى اولمق إحتمالى وار.

﴿فَفِى النَّارِ لَهُمْ فِيهَا زَفِيرٌ وَ شَهِيقٌ﴾

ايسه بيڭ اوچ يوز آلتمش بر (١٦٣١)، أگر

﴿فَفِى النَّارِ﴾

ده‌كى اوقونميان (ى) صاييلمازسه بيڭ اوچ يوز أللى بر (١٥٣١) تاريخنى· أگر شدّه‌لى (ن) أصل إعتباريله بر (ل)، بر (ن) صاييلسه ينه بيڭ اوچ يوز اوتوز بر (١٣٣١) تاريخنى و حربِ عمومى آتشنڭ فرياد و فيزار ايچنده‌كى يانغيننى گوستره‌رك جهنّم آتشنده زفير و شهيق ايدن أهلِ شقاوتڭ عذابنى خبر ويروب، أهلِ ايمانى فتنه‌لره دوشورن شقيلرڭ هم دنياده، هم آخرتده جزالرينه إشارت ايدر. عينًا اويله ده، بو عصره ده ظاهرًا باقان، أسرارلى اولان سورهِٔ

﴿وَ السَّمَاءِ ذَاتِ الْبُرُوجِ﴾

دن شو آيتڭ

﴿اِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَتُوبُوا فَلَهُمْ عَذَابُ جَهَنَّمَ وَلَهُمْ عَذَابُ الْحَرِيقِ﴾

إفاده‌سى گبى هم إستانبولڭ ايكى حريقِ كبيرى، هم حربِ عمومينڭ دهشتلى يانغيننى جهنّم عذابى گبى او فتنه‌نڭ بر جزاسيدر دييه إشارت ايدر.

الحاصل: بو آيت هر عصره باقديغى گبى بو عصره داها زياده نظرِ دقّتى جلب ايتمك ايچون جفرجه بو عصرڭ اوچ درت دوره‌سنڭ تاريخلرينه و حادثه‌لرينه إشارت و معناسنڭ صورتيله و طرزِ إفاده‌سيله ايكى جريانڭ كيفيتلرينه و وضعيتلرينه ايما ايدر.