هم بو دنيا خاننده مسافر يولجيلر ايچون، قوجه طاغلرى لوازماتلرينه و إستقبالده‌كى إحتياجلرينه منتظم إحتياط ده‌پوسى و جهازات آنبارى و حياته لزومى اولان چوق دفينه‌لرڭ مكمّل مخزنى اولمق جهتنده إشارت، بلكه دلالت، بلكه شهادت ايدر كه· بو قدر كريم و مسافرپرور و بو قدر حكيم و شفقتپرور و بو قدر قدير و ربوبيتپرور بر صانعڭ، ألبته و هر حالده، چوق سَوْديگى او مسافرلرى ايچون، أبدى بر عالمده، أبدى إحساناتنڭ أبدى خزينه‌لرى واردر. بوراده‌كى طاغلره بدل، اوراده ييلديزلر او وظيفه‌يى گورورلر.

أى قادرِ كلّ شى! طاغلر و ايچنده‌كى مخلوقلر سنڭ ملكڭده و سنڭ قوّت و قدرتڭله و علم و حكمتڭله مسخّر و مدخردرلر. اونلرى بو طرزده توظيف و تسخير ايدن خالقنى تقديس و تسبيح ايدرلر.

أى خالقِ رحمٰن و أى ربِّ رحيم! رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ تعليميله و قرآنِ حكيمڭڭ درسيله آڭلادم: ناصلكه سما و فضا و أرض و دڭز و طاغ، مشتملات و مخلوقلريله برابر سنى طانييورلر و طانيتديرييورلر.. اويله ده: زمينده‌كى بتون آغاج و نباتات، ياپراقلرى و چيچكلرى و ميوه‌لريله، سنى بداهت درجه‌سنده طانيتديرييورلر و طانييورلر. و عموم أشجارڭ و نباتاتڭ جذبه‌دارانه حركتِ ذكريه‌ده بولونان ياپراقلرندن و زينتلريله صانعنڭ إسملرينى توصيف و تعريف ايدن چيچكلرندن و لطافت و جلوهِٔ مرحمتندن تبسّم ايدن ميوه‌لرندن هر بريسى، تصادفه حواله‌سى هيچ بر جهتِ إمكانى اولميان خارقه صنعت ايچنده‌كى نظام و نظام ايچنده‌كى ميزان و ميزان ايچنده‌كى زينت و زينت ايچنده‌كى نقشلر و نقشلر ايچنده‌كى گوزل و آيرى آيرى قوقولر و قوقولر ايچنده‌كى ميوه‌لرڭ مختلف طاتلريله، نهايتسز رحيم و كريم بر صانعڭ وجوبِ وجودينه بداهت درجه‌سنده شهادت ايتدكلرى گبى، هيئتِ مجموعه‌سيله، بتون زمين يوزنده برلك و برابرلك، بربرينه بڭزه‌مكلك و سكّهِٔ خلقتده مشابهت و تدبير و إداره‌ده مناسبت و اونلره تعلّق ايدن ايجاد فعللرى و ربّانى إسملرده موافقت و او يوز بيڭ أنواعڭ حدسز أفرادلرينى بربرى ايچنده شاشيرميه‌رق بردن إداره‌لرى گبى نقطه‌لريله، او واجب الوجود صانعڭ بِالبداهه وحدتنه و أحديتنه شهادت ايدرلر.