بو حقيقت درت مسئله ايله بيان ايديلييور. ئولو اولميانلر وياخود ديرى اولمق ايسته‌ينلر، حياتڭ ماهيتنى و حقيقتنى و حقيقى حقوقنى او درت مسئله ايچنده آراسينلر، بولسونلر و ديريلسينلر!..

خلاصه‌سى شودر كه: حيات، ذاتِ حىّ قيّومه باقدقجه و ايمان دخى حياته حيات و روح اولدقجه بقا بولور، هم باقى ميوه‌لر ويرر، هم اويله يوكسكله‌نير كه، سرمديت جلوه‌سنى آلير، داها عمرڭ قيصه‌لغنه و اوزونلغنه باقيلماز.

آلتنجى مرتبهِٔ نوريهِٔ حسبيه:

مفارقتِ عموميه هنگامنده اولان خرابِ دنيادن خبر ويرن آخر زمان حادثاتى ايچنده مفارقتِ حصوصيه‌مى إخطار ايدن إختيارلق و آخر عمرمده بر حسّاسيتِ فوق العاده ايله فطرتمده‌كى جمالپرستلك و گوزللك سوداسى و كمالاته مفتونيت حسلرى إنكشاف ايتدكلرى بر زمانده، دائمى تخريباتجى اولان زوال و فنا و متمادى تفريق ايديجى اولان موت و عدم، دهشتلى بر صورتده بو گوزل دنيايى و بو گوزل مخلوقاتى خيرپالاديغنى، پارچه پارچه ايدوب گوزللكلرينى بوزديغنى· فوق العاده بر شعور و تأثّر ايله گوردم. فطرتمده‌كى عشقِ مجازى، بو حاله قارشى شدّتلى غليان و عصيان ايتديگى زمانده بر مدارِ تسلّى بولمق ايچون ينه بو آيتِ حسبيه‌يه مراجعت ايتدم. ديدى: "بنى اوقو و دقّتله معنامه باق!" بن ده سورهِٔ نورده‌كى

﴿اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ﴾

إلى آخر... آيتنڭ رصدخانه‌سنه گيروب ايمانڭ دوربينيله بو آيتِ حسبيه‌نڭ أڭ اوزاق طبقه‌لرينه و شعورِ ايمانى خرده‌بينى ايله أڭ اينجه أسرارينه باقدم، گوردم: ناصلكه آيينه‌لر، شيشه‌لر، شفّاف شيلر، حتّى قبارجقلر· گونش ضياسنڭ گيزلى و چشيد چشيد جمالنى و او ضيانڭ ألوانِ سبعه دينيلن يدى رنگنڭ متنوّع گوزللكلرينى گوسترييورلر و تجدّد و تحرّكلريله و آيرى آيرى قابليتلريله و إنكساراتلريله او جمال و او گوزللكلرى تازه‌لشديرييورلر و إنكساراتلريله گونشڭ و ضياسنڭ و ألوانِ