و كذا طوپراغڭ، صويڭ، هوانڭ هر بر جزئنده نباتات عددنجه معنوى گيزلى مطبعه‌لر لازمدر كه، ماهيتلرى و جهازلرى متخالف صاييسز ميوه و چيچكلرڭ تشكيلاتنى ياپابيلسينلر. وياخود او نباتاتى او قدر زينت و إنتظاملريله برابر يشيللنديرمك ايچون، او اوچ عنصرڭ هر بر جزئنده بتون آغاجلرڭ، ميوه‌لرڭ و چيچكلرڭ خاصّه‌لرينى، جهازلرينى و ميزانلرينى بيلوب ياپابيله‌جك بر قدرت، بر علم لازمدر. چونكه بو اوچ عنصرڭ هر بر جزئى، هر بر نباتڭ تشكيلنه مدار و منشأ اولابيلير. أوت بر صاقسيده‌كى طوپراق، جهازلرى و شكللرى و سائر صفتلرى مخالف اولان هر هانگى بر نباتڭ تخمنى يشيللنديرمگه قابليتى واردر. بناءً عليه ايكنجى يوله ذهاب ايدنلرجه او كوچك صاقسى ايچريسنده صاييسز گيزلى ماكينه و فابريقه‌لرڭ وجودى لازم گلير كه، خرافه‌جيلر دخى بوندن اوتانييورلر.

بشنجى لمعه:

بر كتابده يازيلى بر حرف، يالڭز بر جهتله كنديسنى گوسترر و كنديسنه دلالت ايدر. فقط او حرف، كاتبنه چوق جهتلرله دلالت ايدر و نقّاشنى تعريف ايدر.

كذالك كتابِ كائناتده مجسّم اولارق يازيلان هر بر كلمه، كندى مقدارنجه كندينى گوستررسه ده پك چوق جهتلردن منفردًا و مجتمعًا صانعنى گوسترر، أسماسنى إظهار ايدر. و كندى أوصافيله، أشكاليله، نقشلريله عادتا صانعنى مدح ايچون يازيلمش بر قصيده‌در. بوڭا بناءً، مشهور هَبَنَّقَه گبى أحمقلاشان بر آدم دخى صانعِ ذو الجلالڭ إنكارينه گيتمه‌مك گركدر.

آلتنجى لمعه:

جنابِ حق، بتون جزء و جزئيلرده سكّهِٔ مخصوصه‌سنى و بتون كلّ و كلّيلرده خاص خاتمنى وضع ايتديگى گبى، أقطارِ سماوات و أرضى، خاتمِ واحديتله و مجموعِ كائناتى سكّهِٔ أحديتله مُهرله‌مشدر. مذكور سكّه و خاتملردن، مثلا