إعلم أيّها العزيز!

وجود نوعنده تزاحم يوقدر. يعنى، پك چوق عالملر، حاللر، وجود صحنه‌سنده إجتماع ايدر، برلشيرلر. مثلا: گيجه زمانى ديوارلرى جامدن اولان و ألكتريق يانان بر اوطه‌يه گيرديگڭ وقت، عالمِ مثاله بر پنجره حكمنده اولان جاملرده پك چوق منزللرى، اوطه‌لرى گوره‌جكسڭ.

ثانيًا:

اوطه‌ده اوطوروركن، كمالِ سهولتله او مثالى اوطه‌لرده هر چشيد تبديل، تغيير، تصرّف ايده‌بيليرسڭ.

ثالثًا:

اوطه‌ده‌كى ألكتريق، ألكتريق مثاللرينڭ أڭ اوزاغنه أڭ ياقيندر. چونكه او مثالى مثاللرڭ قيّومى اودر.

رابعًا:

بو مادّى وجودڭ بر حبّه‌سى، بر پارچه‌سى، او مثالى وجودڭ بر عالمنى ايچنه آلابيلير. بو درت حكم، واجب ايله عالمِ ممكنات آراسنده ده جاريدر. چونكه ممكناتڭ وجودى، واجبڭ نورندن بر گولگه اولديغى جهتله وهمى بر مرتبه‌ده‌در. واجبڭ أمريله وجودِ خارجيه‌يه گيرر. ثابت و مستقر قالير. ديمك ممكناتڭ وجودى بِالذّات حقيقى بر وجودِ خارجى اولماديغى گبى، وهمى ويا زائل بر ظلّ ده دگلدر. آنجق، واجب الوجودڭ ايجاديله بر وجوددر.

إعلم أيّها العزيز!

بو گوزل عالمڭ بر مالكى بولونمامسى محال اولديغى گبى، كنديسنى إنسانلره بيلديروب تعريف ايتمه‌مسى ده محالدر. چونكه إنسان مالكڭ كمالاتنه دلالت ايدن عالمڭ حُسننى گورويور· و كنديسنه بشيك اولارق ياراديلان كُرهِٔ أرضده ايستديگى گبى تصرّف ايدن بر خليفه‌در. حتّى سماءِ دنياده دخى عقليله چاليشييور و كوچكلگيله، ضعفيتيله برابر خارقه تصرّفاتِ عجيبه‌سيله أشرفِ مخلوقات عنواننى آلمشدر. و ألنده جزءِ إختيارى بولونديغندن بتون أسباب ايچريسنده أڭ گنيش بر صلاحيت صاحبيدر. بناءً عليه مالكِ حقيقينڭ رسل واسطه‌سيله بويله يوكسك فقط غافل عبدلرينه كنديسنى بيلديروب تعريف ايتمه‌سى ضروريدر كه، او مالكڭ أوامرينه و مرضياتنه واقف اولسونلر.