اون اوچ عصر مدّتده مَيل التحدّى وارمش قرآنڭ أعداسنده، شوقِ تقليد اويانمش قرآنڭ أحبابنده. ايشته إعجازڭ بر برهانى...

شو ايكى مَيلِ شديدله يازيلمشدر ميدانده، ميليونلرله كتبِ عربيه، گلمشدر كتبخانهِٔ وجوده. اونلر ايله تنزيلى دوشرسه بر ميزانى

موازنه ايديلسه، دگل داناءِ بى مدانى، حتّى أڭ عامى آدم، گوز قولاقله دييه‌جك: بونلر ايسه إنسانى، شو ايسه آسمانى!

هم ده حكم ايده‌جك: شو بونلره بڭزه‌مز، رتبه‌سنده اولاماز. اويله ايسه يا عمومدن آشاغى· بو ايسه، بِالبداهه معلوم اولمش بطلانى.

اويله ايسه عمومڭ فوقنده‌در. مضمونلرى او قدر زمانده، قپو آچيق، بشره وقف ايديلمش· كندينه دعوت ايتمش أرواح ايله أذهانى!

بشر اونده تصرّف، كندينه ده مال ايتمش. اونڭ مضمونلرى ايله ينه قرآنه قارشى چيقمامش، هيچ بر زمان چيقه‌ماز· گچدى زمانِ إمتحانى.

سائر كتابلره بڭزه‌مز، اونلره مقيس اولماز· زيرا يگرمى سنه ظرفنده منجّمًا حاجتلره نسبةً نزولى· متفرّق متقاطع، بر حكمتِ ربّانى.

أسبابِ نزولى مختلف، متباين. بر مادّه‌ده أسئله متكرّر، متفاوت. حادثاتِ أحكامى متعدّد، متغاير. مختلف، متفارق نزولنڭ أزمانى.

حالاتِ تلقّيسى متنوّع، متخالف. أقسامِ مخاطبى متعدّد، متباعد. غاياتِ إرشادنده متدرّج، متفاوت. شو أساسلره مستند بنائى، هم بيانى،

جوابى، هم خطابى. بونڭله ده برابر سلاست و سلامت، تناسب و تساند، كمالنى گوسترمش· ايشته اونڭ شاهدى: فنِّ بيان، معانى.

قرآنده بر خاصّه وار· باشقه كلامده يوقدر. بر كلامى ايشيتسه‌ڭ، أصل صاحبِ كلامى آرقه‌سنده گورورسڭ، يا ايچنده بولورسڭ. اُسلوب: آيينهِٔ إنسانى.

أى سائلِ مثالى! سن كه ايجاز ايستدڭ، بن ده إشارت ايتدم. أگر تفصيل ايسترسه‌ڭ، حدّمڭ خارجنده! سينك سير ايتمز آسمانى.