دنياده بولونديغنه بر دليلى، عموم لساننده

﴿مَنْ اٰمَنَ بِالْقَدَرِ اَمِنَ مِنَ الْكَدَرِ﴾

ضربِ مَثل اولمشدر. يعنى، "قدره ايمان ايدن، غملردن قورتولور." رسالهِٔ قدرڭ آخرنده گوزل بر تمثيل ايله، ايكى آدمڭ شاهانه بر سرايڭ باغچه‌سنه گيرمه‌سيله، بر كلّى ميوه‌سى بيان ايديلمش. حتّى بن كندى حياتمده بيڭلر تجربه‌لرمله گوردم و بيلدم كه· قدره ايمان اولمازسه حياتِ دنيويه سعادتى محو اولور. أليم مصيبتلرده، نه وقت قدره ايمان جهتنه باقاردم· مصيبت غايت خفيفلشييور گورويوردم. و قدره ايمان ايتمه‌ين ناصل ياشايه‌بيلير دييه حيرت ايدردم.

ملائكه‌يه ايمان ركننڭ كلّى ميوه‌لرندن بريسنه، يگرمى ايكنجى سوزڭ ايكنجى مقامنده شويله إشارت ايديلمش كه· عزرائيل عليه السلام جنابِ حقّه مناجات ايدوب ديمش: "قبضِ أرواح وظيفه‌سنده سنڭ عبادڭ بندن كوسه‌جكلر، شكوا ايده‌جكلر." اوڭا جوابًا دينيلمش: "سنڭ وظيفه‌ڭه خسته‌لقلرى و مصيبتلرى پرده ياپاجغم· تا عباديمڭ شكوالرى اونلره گيتسين، سڭا گلمه‌سين." عينًا بو پرده‌لر گبى عزرائيل عليه السلامڭ وظيفه‌سى ده بر پرده‌در. تا حقسز شكوالر جنابِ حقّه گيتمه‌سين. چونكه ئولومده‌كى حكمت و رحمت و گوزللك و مصلحت جهتنى هركس گوره‌مز. ظاهره باقوب إعتراض ايدر، شكوايه باشلار. ايشته بو حقسز شكوالر رحيمِ مطلقه گيتمه‌مك حكمتيله عزرائيل عليه السلام پرده اولمش.

عينًا بونڭ گبى بتون مَلكلرڭ، بلكه بتون أسبابِ ظاهريه‌نڭ وظيفه‌لرى، عزّتِ ربوبيتڭ پرده‌لريدر. تا گوزللكلرى گورونمه‌ين و حكمتلرى بيلينمه‌ين شيلرده قدرتِ إلٰهيه‌نڭ عزّتى و قدسيتى و رحمتنڭ إحاطه‌سى محافظه ايديلسين، إعتراضه هدف اولماسين و خسيس و أهمّيتسز و مرحمتسز شيلر ايله قدرتڭ مباشرتى (نظرِ ظاهريده) گورونمسين. يوقسه هيچ بر سببڭ حقيقى تأثيرى و ايجاده هيچ قابليتى