هم بو بهار حشرينه بڭزه‌ين، دنيانڭ هر دورنده، هر عصرنده، حتّى گيجه گوندوزڭ تبديلنده حتّى جوِّ هواده بلوطلرڭ ايجاد و إفناسنده حشره نمونه و مثال و أماره اولاجق نه قدر نقشلر ياپديغنى گوزڭله گورييورسڭ. حتّى أگر خيالاً بيڭ سنه أوّل كنديڭى فرض ايتسه‌ڭ، صوڭره زمانڭ ايكى جناحى اولان ماضى ايله مستقبلى بربرينه قارشيلاشديرسه‌ڭ· عصرلر، گونلر عددنجه مثالِ حشر و قيامتڭ نمونه‌لرينى گوره‌جكسڭ. صوڭره بو قدر نمونه و مثاللرى مشاهده ايتديگڭ حالده، حشرِ جسمانىيى عقلدن اوزاق گوروب إستبعاد ايتمكله إنكار ايتسه‌ڭ· نه قدر ديوانه‌لك اولديغنى سن ده آڭلارسڭ. باق فرمانِ أعظم، بحث ايتديگمز حقيقته دائر نه دييور:

﴿فَانْظُرْ اِلٰى اٰثَارِ رَحْمَتِ اللّٰهِ كَيْفَ يُحْيِى الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا اِنَّ ذٰلِكَ لَمُحْيِى الْمَوْتٰى وَهُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ﴾

الحاصل:

حشره مانع هيچ بر شى يوقدر. مقتضى ايسه هر شيدر. أوت محشرِ عجائب اولان شو قوجه أرضى، عادى بر حيوان گبى إماته و إحيا ايدن و بشر و حيوانه خوش بر بشيك، گوزل بر گمى ياپان و گونشى اونلره شو مسافرخانه‌ده ايشيق ويريجى و ايصينديريجى بر لامبا ايدن، سيّاراتى مَلكلرينه طيّاره ياپان بر ذاتڭ، بو درجه محتشم و سرمدى ربوبيتى و بو درجه معظّم و محيط حاكميتى· ألبته يالڭز بويله گچيجى، دوامسز، بىقرار، أهمّيتسز، متغيّر، بقاسز، ناقص، تكمّلسز امورِ دنيا اوزرنده قورولماز و طورماز. ديمك اوڭا شايسته، دائمى، بَرقرار، زوالسز، محتشم بر ديارِ آخَر وار. باشقه باقى بر مملكتى واردر. بزى اونڭ ايچون چاليشديرر. اورايه دعوت ايدر و اورايه نقل ايده‌جگنه· ظاهردن حقيقته گچن و قربِ حضورينه مشرّف اولان بتون أرواحِ نيّره أصحابى، بتون قلوبِ منوّره أقطابى، بتون عقولِ نورانيه أربابى شهادت ايدييورلر و بر مكافات و مجازات إحضار ايتديگنى متّفقًا خبر ويرييورلر و مكرّرًا پك قوّتلى وعد و پك شدّتلى تهديد ايدر، نقل ايدرلر.